Pragmatik ne demek?

Pragmatizm, bir felsefe olmaktan çok bir metod; düşünceyi, doğurduğu eyleme göre ölçen bir yöntemdir.

18. yüzyıldan itibaren faydacılık odaklı felsefe görüşleri ağır eleştirilere maruz kalmış ve insanın çıkarı doğrultusunda yürütülen düşünce tutumlarının yanlış olduğu ifade edilmiştir. Ancak pragmatizmin eleştirilmesinde karşılaşılan temel sorun, fayda kavramının belirli bir kıstası olmaması ve kişiden kişiye fayda oranının farklılık gösterebilmesidir. Ayrıca faydacılık akımını benimseyen düşünürler ilk dönemlerde fayda sağlayan kişinin elde ettiği mutluluğun sayısal bir değer olarak hesaplanabileceğini düşünmüştir. Ancak takip eden süreçte mutluluğun veya faydanın sayısal olarak hesaplanmasının mümkün olmadığının anlaşılması, pramatizm karşıtı düşüncelerin eleştirdiği tutumların da el ile tutulur bir dayanak bulamamasına sebep olmuştur.

Farklı insanların fayda sağlayarak ne kadar mutlu olduğunun sayısal bir değer olarak hesaplanamayacağının ileri sürülmesi, prensipte de mutluluğun belirli bir oran ile ifade edilemeyeceğine dair düşüncelerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ancak pragmatizmin en baştan beri cevap veremediği soru ise, bir insanın fayda sağlaması ile birçok insanın zarar görmesi arasındaki ilişkidir. Zira bir insana fayda sağlayan bir olay sonucunda binlerce insan hayatını kaybediyorsa, pragmatizm akımı benimsendiğinde dahi bu durumun “kötü olmadığını söylemek” mümkün değildir. Sağduyu konusunda temelden sarsılan bir düşünce biçimi olduğu için pragmatizm çoğu düşünür tarafından şiddetli bir biçimde eleştirilmiştir.

Eşzamanlı Pragmatik

Pragmatik, dilin nasıl kullanıldığı ve bir konuşmacının ne tür dilsel eylemler yerine getirdiğini araştırır. Austin, Pragmatik’te “Sözcüklerle nasıl bir şeyler yapılabilir” sorusunun cevabını araştırmıştır. Dilsel ifadelerle bir şeylerin sözü verilebilir, birileri tehdit edilebilir, birisi uyarılabilir ve bir şeyler iddia edilebilir. Pragmatik 20. yüzyılın ürünüdür, felsefi olarak da Aristoteles, John Locke, Ludwig Wittgenstein gibi düşünürlerden esin ve etkiyle John L. Austin ve John R. Searle’den geliştirilmiştir. Farklı yaklaşım ve yöntemler ortak bir paydada birleşir. En çok bilinen akım ve araştırma nesneleri John L. Austin ve John R. Searle’ün “Söz-Eylem Kuramı”, Paul Grice’in “Konuşma İlkeleri”, Jürgen Habermans’ın “Evrensel Pragmatik”idir.


--Reklam--